delliott
b9caf021a4
continuous-integration/drone/push Build is passing
Currently implements both a format hook to remove white-space paragraphs, and a check to make their existence a critical failure. In the end may implement only one or none of these, subject to major design changes. Solves #5409 Co-authored-by: Darragh Elliott <me@delliott.net> Reviewed-on: #5431 Co-authored-by: delliott <delliott@fsfe.org> Co-committed-by: delliott <delliott@fsfe.org>
294 lines
18 KiB
HTML
294 lines
18 KiB
HTML
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
|
|
<html>
|
|
<version>5</version>
|
|
|
|
<head>
|
|
<title>Bevrijd uw apparaat - Bevrijd uw Android!</title>
|
|
</head>
|
|
<body>
|
|
|
|
<p id="category"><a href="/activities/android/android.html">Bevrijd uw Android!</a></p>
|
|
|
|
<h1>Bevrijd uw apparaat!</h1>
|
|
|
|
|
|
<div id="introduction">
|
|
<div class="image" id="hello-free-droid">
|
|
<img src="/activities/android/robot.png" alt="Bevrijde Android-robot"/>
|
|
</div>
|
|
<p>
|
|
Voor een bevrijd apparaat heeft u een vrij <a href="#OS">besturingssysteem</a> en <a href="#Apps">applicaties</a> nodig. Om dit te bereiken kunt u:
|
|
</p>
|
|
<ul>
|
|
<li>Uw huidige telefoon bevrijden door een vrij besturingssysteem te installeren (<a href="#OS">opties besturingssystemen hieronder</a>)</li>
|
|
<li>Een nieuwe telefoon aanschaffen die bevrijd kan worden (lijst met compatibele telefoons voor ieder besturingssysteem hieronder)</li>
|
|
<li>Een telefoon aanschaffen die al voorzien is van Vrije Software <a href="#FactoryFreePhones">(lijst met nieuwe apparaten hieronder)</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</div>
|
|
|
|
<div id="subpages">
|
|
<div class="half">
|
|
<h3><a href="#Apps">Apps</a></h3>
|
|
<p>
|
|
Voor beginners is het het gemakkelijkst om te beginnen door uw telefoon te bevrijden
|
|
van propriëtaire apps. Er zijn speciale Vrije Software app-winkels die vrije apps aanbieden voor de meest voorkomende gebruikssituaties, bijvoorbeeld berichten-uitwisseling, navigatie
|
|
en spelletjes.
|
|
</p>
|
|
<div class="action"><a href="#Apps">Installeer vrije apps</a></div>
|
|
</div>
|
|
<div class="half last">
|
|
<h3><a href="#OS">Besturingssystemen</a></h3>
|
|
<p>
|
|
De meeste besturingssystemen op telefoons die u kunt kopen zijn niet vrij. Zij bevatten
|
|
voorgeïnstalleerde propriëtaire software die uw vrijheden beperken en uw
|
|
privacy schaden. Geavanceerde gebruikers moeten daarom een mobiel besturingssysteem installeren
|
|
dat zo vrij mogelijk is.
|
|
</p>
|
|
<div class="action"><a href="#OS">Installeer een vrij besturingssysteem</a></div>
|
|
</div>
|
|
|
|
<div class="half">
|
|
<h3><a href="https://wiki.fsfe.org/Activities/Android/OtherInitiatives">Apparaten</a></h3>
|
|
<p>
|
|
Een paar toestellen worden standaard al met Vrije Software geleverd,
|
|
dus u hoeft ze niet te bevrijden. Dit is de gemakkelijkste optie voor niet-technische gebruikers.
|
|
</p>
|
|
<div class="action"><a href="https://wiki.fsfe.org/Activities/Android/OtherInitiatives">Schaf een apparaat met Vrije Software aan</a></div>
|
|
</div>
|
|
<div class="half last">
|
|
</div>
|
|
|
|
|
|
</div>
|
|
|
|
|
|
|
|
<h2 id="Apps">De Apps</h2>
|
|
<p>
|
|
Voor de meeste mensen is de <a href="https://play.google.com/">"Google
|
|
Play Store"</a> de enige of de belangrijkste bron voor hun
|
|
toepassingen. Hij vertelt u niet eens of een app Vrije Software is
|
|
of niet, laat staan de licentie. Helaas zijn de meeste apps van deze of
|
|
andere markten propriëtair. Zelfs als u een Vrije Software-app installeert,
|
|
is er geen reden om de gedownloade binary te vertrouwen. Het gebruik van "Google
|
|
Play" vereist ook een Google-account en dat is op zichzelf propriëtaire software.
|
|
Het is aan te bevelen deze markt helemaal niet te gebruiken.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="F-Droid">F-Droid</h3>
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="F-Droid" src="/activities/android/f-droid.png"/>
|
|
</div>
|
|
<p>
|
|
Het <a href="http://f-droid.org/">F-Droid initiatief</a> is gestart om
|
|
verandering te brengen in de trieste situatie van de Vrije Software-apps in de Android-wereld. Het
|
|
bouwt een pakketbron van gemakkelijk installeerbare Vrije Software-apps voor het Android-platform. Er is een Android cliënt-toepassing die het gemakkelijk maakt om door Vrije Software-applicaties te bladeren, ze op uw apparaat te installeren en updates bij te houden. Apps beschikbaar op F-Droid bevatten geen verborgen kosten en zijn transparant over mogelijke
|
|
<a href="https://f-droid.org/wiki/page/AntiFeatures">anti-functies</a>.
|
|
</p>
|
|
<p>
|
|
De F-Droid pakketbron bevat details van meerdere versies van elke
|
|
applicatie. U kunt ook gemakkelijk eigen pakketbronnen aanmaken en toevoegen. Maar
|
|
aangezien het initiatief <a href="https://gitlab.com/fdroid/">zeer actief</a> is,
|
|
zich gedecentraliseerd ontwikkelt en openstaat voor samenwerking,
|
|
is het maken van eigen pakketbronnen niet echt nodig. Het doel is om
|
|
alle nuttige Vrije Software Android-applicaties en hun updates op te nemen en bij te houden.
|
|
</p>
|
|
|
|
<p>
|
|
Wij hebben informatie verzameld over hoe u <a href="/activities/android/help.html#Apps">F-Droid kunt helpen</a>.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="selection">Geselecteerde apps voor veelgebruikte gebruikersgevallen</h3>
|
|
|
|
<p>
|
|
Op dit moment leven we gelukkig in een wereld waarin we kunnen kiezen uit
|
|
verschillende Vrije Software-apps voor bijna elk gebruik. Deze sectie heeft tot doel
|
|
een kleine selectie van apps te presenteren die geschikt zijn voor
|
|
starters. In geen geval kan zo'n lijst ooit perfect zijn voor elk individueel
|
|
geval. Wij raden u ook aan om te kijken naar de volledige <a href="https://f-droid.org/packages/">F-Droid pakketbron</a> of aanbevelingen voor apps van <a href="https://prism-break.org/">PRISM Break</a>, <a href="https://myshadow.org/">Me and My Shadow</a> of <a href="https://securityinabox.org/">Security in a Box</a>.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="browser">Browsen op het web</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
In F-Droid vindt u vele webbrowsers voor verschillende
|
|
doelgroepen. De bekendste is waarschijnlijk Mozilla's <a href="https://www.mozilla.org/firefox/mobile/">Firefox Mobile</a> die
|
|
beschikbaar is in een volledig Vrije Software-editie als <a href="https://f-droid.org/packages/org.mozilla.fennec_fdroid/">Fennec</a>.
|
|
Een ander alternatief is de GNU-omkatting van Firefox: <a href="https://f-droid.org/packages/org.gnu.icecat/">IceCatMobile</a>. Gebruikers die
|
|
de voorkeur geven aan lichtgewichte en privacy-bewuste apps kunnen ook <a href="https://f-droid.org/packages/org.mozilla.klar/">Firefox Klar</a> (ook bekend als
|
|
bekend als Firefox Focus) proberen.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="email">E-mail</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
<a href="https://f-droid.org/packages/com.fsck.k9/">K-9 Mail</a>
|
|
stelt zijn gebruikers in staat om meerdere e-mailaccounts toe te voegen en biedt een
|
|
breed scala aan opties. Het ondersteunt ook integratie met
|
|
encryptie-apps zoals <a href="https://www.f-droid.org/packages/org.sufficientlysecure.keychain/">OpenKeychain</a>
|
|
en is in staat om met GnuPG versleutelde berichten te lezen.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="im">Directe berichten</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
De situatie van Vrije Software-apps voor directe berichten is
|
|
ingewikkeld. Hoewel er 100% Vrije Software-oplossingen zijn zoals <a href="https://f-droid.org/packages/eu.siacs.conversations/">Conversations</a> en Zom
|
|
(voor XMPP/Jabber; iOS-gebruikers kunnen <a href="https://chatsecure.org/">ChatSecure</a> gebruiken), <a href="https://f-droid.org/packages/com.b44t.messenger/">Delta Chat</a> (met behulp van
|
|
e-mail) en <a href="https://element.io/">Element</a>
|
|
(met Matrix) gebruiken. Ze zullen waarschijnlijk niet erg wijdverbreid zijn onder uw vrienden
|
|
omdat hun gebruikersbasis betrekkelijk klein is. Andere apps zijn geheel of
|
|
meestal Vrije Software, maar hebben andere anti-functies zoals afhankelijkheden van niet-vrije
|
|
servers en bibliotheken, of geen serverfederatie, zoals bijvoorbeeld <a href="https://signal.org/">Signal</a> en <a href="https://wire.com/">Wire</a>. Er zijn verschillende initiatieven om directe berichten zo vrij, veilig, gedecentraliseerd en gebruikersvriendelijk mogelijk te maken en wij
|
|
hopen in de toekomst duidelijkere aanbevelingen te kunnen geven.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="multimedia">Multimedia</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
Heel wat vrije software-apps hebben tot doel u op uw mobiele telefoon te laten genieten van audio en video. Bekende apps zijn <a href="https://f-droid.org/packages/org.schabi.newpipe/">NewPipe</a>
|
|
als een lichtgewicht interface voor YouTube die enkele unieke
|
|
functies toevoegt, de <a href="https://www.videolan.org/vlc/download-android.html">VLC
|
|
Player</a> voor video's en <a href="https://f-droid.org/packages/net.programmierecke.radiodroid2/">RadioDroid</a>
|
|
om naar duizenden radiozenders te luisteren. Podcast-luisteraars zouden <a href="https://f-droid.org/packages/de.danoeh.antennapod/">AntennaPod</a> leuk kunnen vinden.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="outdoors">Buiten</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
Wanneer u op reis bent, kan uw mobiele telefoon een hulpje voor u zijn
|
|
u zijn. <a href="https://f-droid.org/packages/de.grobox.liberario/">Transportr</a>
|
|
kent de openbare vervoersnetwerken van landen en steden over de hele wereld. <a href="https://f-droid.org/packages/net.osmand.plus/">OsmAnd</a>
|
|
levert gedetailleerde offline en online kaarten van waar u ook op dit moment bent
|
|
en bevat ook navigatie wanneer u op de fiets of in de auto rijdt.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h4 id="games">Spellen</h4>
|
|
|
|
<p>
|
|
F-Droid bevat verschillende mobiele spellen voor bijna elke smaak. Zo kunnen puzzelaars genieten van <a href="https://f-droid.org/packages/com.uberspot.a2048/">2048</a>
|
|
terwijl liefhebbers van blokkenzandbakken <a href="https://f-droid.org/packages/net.minetest.minetest/">Minetest</a>
|
|
zowel alleen als samen kunnen spelen. Voor fans van 1010! is er
|
|
<a href="https://www.f-droid.org/packages/io.github.lonamiwebs.klooni/">1010!
|
|
Klooni</a>.
|
|
</p>
|
|
|
|
|
|
<h2 id="OS">De besturingssystemen</h2>
|
|
|
|
<p>
|
|
Een besturingssysteem is een verzameling software waarmee u uw
|
|
uw telefoon kunt gebruiken en er andere toepassingen op kan draaien. Hoewel Android <a href="http://www.gnu.org/philosophy/android-and-users-freedom.html">meestal
|
|
vrij</a> is worden er veel telefoons geleverd met propriëtaire componenten en add-ons. Sommige
|
|
telefoons hebben ook een vergrendelde bootloader
|
|
waardoor u geen andere besturingssystemen kunt opstarten en installeren.
|
|
Als u een Android-telefoon wilt kopen, zorg er dan voor dat de bootloader
|
|
ontgrendeld kan worden.
|
|
</p>
|
|
|
|
<p>Op sommige toestellen kan hij alleen ontgrendeld worden met slimme hacks
|
|
en hun fabrikanten hebben de neiging om uw garantie ongeldig te verklaren wanneer u de bootloader van hun toestel ontgrendelt. Maar gezien de Europese Richtlijn 1999/44/EG is alleen het feit dat u de software van uw toestel gewijzigd of veranderd hebt niet voldoende reden om uw wettelijke garantie te laten vervallen. Zie voor meer informatie <a href="/freesoftware/legal/flashingdevices.html" title="Maakt het rooten van uw telefoon de garantie ongeldig?">de analyse van Carlo Piana en Matija Šuklje</a>.
|
|
</p>
|
|
|
|
<p>
|
|
Er zijn
|
|
ook bedrijven die hun toestellen met een ontgrendelde bootloader leveren of
|
|
u de middelen verschaffen om hem te ontgrendelen. Deze telefoons verdienen de voorkeur wegens de gemakkelijke installatie en het gebruiksgemak.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="Replicant">Replicant</h3>
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="Replicant Logo " src="/activities/android/replicant.png"/>
|
|
</div>
|
|
|
|
<p>
|
|
<a href="https://replicant.us/">Replicant</a> "is een Vrije Software mobiel besturingssysteem dat de nadruk legt op vrijheid en privacy/veiligheid"<a id="ref-1" href="#fn-1" role="doc-noteref"/> en 100% Vrije Software is. Aangezien het geen
|
|
niet-vrije stuurprogramma's gebruikt werkt het momenteel op een beperkt aantal
|
|
apparaten. <a href="https://replicant.us/supported-devices.php">Lijst van ondersteunde Replicant-apparaten</a>.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="LineagoeOS">LineageOS</h3>
|
|
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="LineageOS Logo" src="/activities/android/lineageos.png"/>
|
|
</div>
|
|
|
|
<p>
|
|
<a href="https://lineageos.org/">LineageOS</a> is een zeer populaire aangepaste ROM die op een enorm aantal verschillende apparaten werkt. Dat komt omdat het eigen stuurprogramma's en firmware gebruikt. Ook al is het meestal vrijer dan de standaard software waarmee uw Android-toestel geleverd wordt, is vrijheid niet zijn hoofddoel. U hebt geen Google-account nodig om LineageOS te gebruiken en het bevat ook geen "Google Play"-diensten. LineageOS werkt vrij goed met de Vrije Software implementatie microG.<a href="https://wiki.lineageos.org/devices/">Lijst van ondersteunde LineageOS-apparaten</a>
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="GrapheneOS">GrapheneOS</h3>
|
|
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="GrapheneOS" src="/activities/android/grapheneos.svg"/>
|
|
</div>
|
|
|
|
|
|
<p>
|
|
<a href="https://grapheneos.org/">GrapheneOS</a> "is een op privacy en veiligheid gericht mobiel besturingssysteem dat compatibel is met Android-apps, ontwikkeld als een open bron-project zonder winstoogmerk. Het is gericht op het onderzoek naar en de ontwikkeling van privacy- en beveiligingstechnologie, waaronder substantiële verbeteringen aan sandboxing, misbruikbeperkingen en het toestemmingsmodel."<a id="ref-2" href="#fn-2" role="doc-noteref"/> Graphene OS ondersteunt momenteel alleen Pixel-telefoons. GrapheneOS biedt geen ondersteuning voor microG. <a href="https://grapheneos.org/releases/">Lijst van ondersteunde GrapheneOS-apparaten.</a>
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="CalyxOS">CalyxOS</h3>
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="calyx-logo" src="/activities/android/calyx-color-logo-150x144.png"/>
|
|
</div>
|
|
<p>
|
|
<a href="https://calyxos.org/get/">CalyxOS</a> beschrijft zichzelf als "Privacy door Ontwerp". Het is echter niet zo beperkend als GrapheneOS en staat de gebruiker optioneel toe om microG te installeren. CalyxOS werkt alleen op toestellen met een geverifieerde boot, wat betekent dat de boot-loader vergrendeld is en niet gemanipuleerd kan worden. CalyxOS biedt ook de mogelijkheid om terug te gaan naar uw standaard Android, als u in de toekomst van gedachten verandert. Waarschijnlijk zult u dat niet doen, maar het is goed om te weten dat het kan. <a href="https://calyxos.org/install/">Lijst van ondersteunde CalyxOS-apparaten.</a>
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="eos">/e/ OS</h3>
|
|
<div class="image left">
|
|
<img alt="e-logo" src="/activities/android/e-logo.png"/>
|
|
</div>
|
|
<p>
|
|
<a href="https://e.foundation/">/e/</a> is "is een compleet, volledig "ont-Google-d", mobiel ecosysteem".<a id="ref-3" href="#fn-3" role="doc-noteref"/> Het idee is om een intern systeem met privacy voor uw 'slimme' telefoon te vormen, waarbij geen Google-apps of Google-diensten toegang hebben tot uw persoonlijke data. Google-diensten zijn volledig verwijderd en vervangen door microG. U kunt een account instellen voor geavanceerde back-upfuncties. Het ondersteunt wel een groot aantal apparaten en het is ook mogelijk om slimme telefoons met /e/ voorgeïnstalleerd te kopen. <a href="https://doc.e.foundation/devices">Lijst van ondersteunde /e/ apparaten</a>
|
|
</p>
|
|
|
|
<h2 id="FactoryFreePhones">Andere alternatieven uit de fabriek</h2>
|
|
<p>
|
|
Ook al is deze pagina gericht op het bevrijden van uw huidige Android-telefoon: als u een nieuw apparaat wilt kopen, moet u ook weten dat er ook vrije apparaten uit de fabriek op de markt zijn, die al vrij worden verkocht en waar u na aankoop niets meer aan hoeft te doen.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="nitrophone">Nitrophone</h3>
|
|
<p>
|
|
De <a href="https://www.nitrokey.com/news/2021/nitrophone-most-secure-android-planet">Nitrophone</a> is een Android-telefoon die al met Vrije Software geleverd wordt. Het is een Pixel4a waarop GrapheneOS geïnstalleerd is, dus u hoeft er niets aan te doen als u hem eenmaal gekocht hebt.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h3 id="linuxphones">Linux-telefoons</h3>
|
|
<p>
|
|
Linux-telefoons kunnen op een dag een derde optie worden naast iOS en Android. Vandaag zijn ze echter nog volop in ontwikkeling, dus worden ze nog als in bèta beschouwd en zijn ze misschien nog niet de meest geschikte optie voor standaardgebruikers. Voor degenen die graag vooraan staan hebben we momenteel de <a href="https://puri.sm/products/librem-5/">Purism Librem 5</a> en de <a href="https://www.pine64.org/pinephone/">Pine 64 Pinephone</a>. De Librem 5 wordt momenteel geleverd met PureOS en de Pinephone met Manjaro, hoewel meerdere andere distributies ondersteund worden.
|
|
</p>
|
|
<p>
|
|
Op een Linux-telefoon kunt u veel Linux-distributies installeren en dezelfde software kunt u op elke Linux-pc installeren. Bovendien is het installeren van Android-apps op Linux-telefoons ook mogelijk dankzij emulators als <a href="https://anbox.io/">Anbox</a> en de nieuwere en efficiëntere Waydroid.
|
|
</p>
|
|
|
|
<h2 id="footnotes">Citaten</h2>
|
|
<ol>
|
|
<li id="fn-1">Dit citaat is afkomstig van de
|
|
<a href="https://replicant.us/">Replicant</a>-webpagina.
|
|
<a class="ref" href="#ref-1" role="doc-backlink"/>
|
|
</li>
|
|
<li id="fn-2">Dit citaat is afkomstig van de
|
|
<a href="https://grapheneos.org/#about">Graphene OS</a>-webpagina.
|
|
<a class="ref" href="#ref-2" role="doc-backlink"/>
|
|
</li>
|
|
<li id="fn-3">Dit citaat is afkomstig van de
|
|
<a href="https://e.foundation/about-e/">/e/OS</a>-webpagina.
|
|
<a class="ref" href="#ref-3" role="doc-backlink"/>
|
|
</li>
|
|
</ol>
|
|
|
|
|
|
</body>
|
|
<description>Leer hoe u, met een vrij besturingssysteem en vrije apps, weer controle krijgt over uw data</description>
|
|
<legal type="cc-license">
|
|
<license>http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/</license>
|
|
<notice>Gedeelten van deze pagina zijn
|
|
wijzigingen, gebaseerd op werk gemaakt en gedeeld door Google en
|
|
gebruikt volgens de voorwaarden beschreven in de Creative Commons 3.0
|
|
Attribution License. Android is een handelsmerk van Google Inc.
|
|
</notice>
|
|
</legal>
|
|
<translator>André Ockers</translator>
|
|
</html>
|