Source files of fsfe.org, pdfreaders.org, freeyourandroid.org, ilovefs.org, drm.info, and test.fsfe.org. Contribute: https://fsfe.org/contribute/web/ https://fsfe.org
You can not select more than 25 topics Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.

4freedoms.sq.xhtml 4.9KB

123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100
  1. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
  2. <html>
  3. <head>
  4. <title>Katër Liritë - FSFE</title>
  5. </head>
  6. <body>
  7. <p id="category">
  8. <a href="/freesoftware/basics/summary.html">Gjëra Bazë</a>
  9. </p>
  10. <h1>Katër Liritë e Software-it të Lirë</h1>
  11. <p>
  12. Kur flisni mbi Software-in e Lirë, flisni mbi lirisë. Dhe
  13. më saktësisht, mbi katër liritë për <strong>përdorimin</strong>,
  14. <strong>studimin</strong>, <strong>ndarjen me të tjerët</strong> dhe <strong>përmirësimin</strong> e software-it.
  15. Falë një analogjie me një recetë gatimi, bëhet e qartë se si funksionojnë
  16. këto liri dhe pse është e rëndësishme që
  17. <a href="/freesoftware/basics/sourcecode.html">kodi burim</a>
  18. i një programi të jetë i passhëm nga kushdo.
  19. </p>
  20. <p>
  21. Le të supozojmë se duan të përgatisim një supë. Para nesh kemi
  22. recetën dhe përbërësit. Na lejohet ta përdorim recetën për
  23. çfarëdo qëllimi: mund të gatuajmë darkën në shtëpi ose në shtëpinë
  24. e një miku, gjatë pushimesh, në një vend të huaj. Kjo është ajo
  25. që kuptohet me lirinë e parë: <strong>përdorimi pa kufizime për
  26. çfarëdo qëllimi</strong>.
  27. </p>
  28. <p>
  29. Tani marrim recetën, dhe mund të lexojmë se çfarë përbërësish nevojiten.
  30. Ky është pak a shumë kodi burim i software-it. Pa kodin burim, nuk
  31. mund të kuptoj software-in, pikërisht siç nuk jam në gjendje të gatuaj
  32. supën pa patur listën e përbërësve. Ky është kuptimi i lirisë së dytë:
  33. më duhet <strong>e drejta të studioj se si funksionon një program dhe
  34. ta kuptoj atë</strong>. Ka pak vlerë për mua pasja e një supe konservë,
  35. ku përbërja është e paqartë dhe receta e mbajtur e fshehtë.
  36. </p>
  37. <p>
  38. Tani mund të mendoni edhe që është ca e trishtueshme të gatuash në vetmi.
  39. Më lejohet të ftoj miq për darkë, ose t’u shpie supën time kur jam unë
  40. i ftuari, ose madje edhe t’u jap recetën që ta shijojnë supën time edhe
  41. kur unë nuk jam i pranishëm. Dhe miqtë e mi munden gjithashtu ta kopjojnë
  42. recetën dhe t’ua japin miqve të tyre... Kjo është liria e tretë:
  43. <strong>e drejta për të ndarë me të tjerët kopje të software-it</strong>
  44. dhe për të ndihmuar pra njerëzit.
  45. </p>
  46. <p>
  47. Një hap përpara është të shihet që edhe pse më duket e mirë supa ime,
  48. mund të ketë shije më të mirë. Te receta ka një këshillë: shtoni pak
  49. majdanoz. Por mua nuk më pëlqen majdanozi, ndaj provoj ca borzilok.
  50. Dhe vërtet ka shije më të mirë. Dhe kështu e marr kopjen time dhe
  51. e modifikoj: fshij majdanozin dhe e zëvendësoj me borzilok. Kur një mik
  52. më kërkon recetën time, i jap të renë, versionin e modifikuar. Kjo është
  53. liria e katërt: <strong> liria për të përmirësuar programin dhe për të
  54. shpërndarë përmirësimit e bëra te programi</strong>, që kështu prej tyre
  55. të përfitojë cilido. Meqë më lejohet ta bëj këtë, supa e miqve të mi
  56. gjithashtu do të ketë shije më të mirë. Ose ndoshta do të duan edhe ata
  57. të shtojnë një përbërës tjetër, le të themi ca gjalpë, dhe do të modifikojnë
  58. edhe ata kopjen e tyre. Gjërat kështu kanë evoluar gjithmonë, që kur u
  59. shpik gatimi. Njerëzit nuk kanë gatuar që herën e parë gjel deti të mbushur
  60. me portokalle dhe lakër të kuqe me kardamom, por ia kanë filluar me një
  61. dre të pjekur sipër zjarrit në fushë të hapur. Nëse askush nuk do të kish
  62. të drejtën të tregojë se si të përmirësohen gjërat, ndoshta do të ishim
  63. ende duke ngrënë dre të pjekur dhe gjethe jeshile apo diçka si kjo.
  64. Pamje të frikshme.
  65. </p>
  66. <p>
  67. Duket sheshit, që më lejohet ta jap një recetë ose një supë
  68. ose madje ta përmirësoj. Nëse e bartim këtë logjikë te software-i,
  69. mundet të shohim lehtë që në rastin e software-it pronësor, nuk më
  70. lejohet ta kopjoj, as ta shpërndaj software-in: është e paligjshme.
  71. Nuk më lejohet të ndihmoj njerëzit.
  72. </p>
  73. <p>
  74. Nëse mendoni se meqë nuk programoni dot, këto liri ju hyjnë pak në punë,
  75. ju lutemi, mendojeni kështu: edhe pse nuk e bëni dot vetë, këto liri
  76. u japin mundësinë atyre që mund të programojnë më mirë se ju të zgjidhin
  77. problemin për ju. Pa hyrje te kodi burim, kjo mbetet e pamundur.
  78. </p>
  79. <h3>Lidhje të mëtejshme</h3>
  80. <p>Ky shpjegim gjendet edhe në format video, te <a href="http://ia331413.us.archive.org/2/items/WOS4-Show_des_freien_Wissens/show.mp4">Free Knowledge Show (Show des freien Wissens)</a> (600 MB, mjerisht në MP4, në Gjermanisht)
  81. </p>
  82. </body>
  83. <timestamp>$Date: 2010-08-09 10:06:27 +0200 (Thu, 09 Jul 2009) $ $Author: maelle $</timestamp>
  84. </html>
  85. <!--
  86. Local Variables: ***
  87. mode: xml ***
  88. End: ***
  89. -->