Source files of fsfe.org, pdfreaders.org, freeyourandroid.org, ilovefs.org, drm.info, and test.fsfe.org. Contribute: https://fsfe.org/contribute/web/ https://fsfe.org
You can not select more than 25 topics Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.
 
 
 
 
 
 

207 lines
12 KiB

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html>
<version>1</version>
<head>
<title>AB Radyo Kilitleme Yönergesi</title>
</head>
<body class="article" microformats="h-entry">
<!-- Breadcumb -->
<p id="category"><a href="/activities/activities.html">Görevimiz</a></p>
<!-- / Breadcumb -->
<h1 class="p-name">AB Radyo Kilitleme Yönergesi</h1>
<div class="e-content">
<div id="introduction">
<p>Bir AB düzenlemesi; WiFi yönlendiricileri, akıllı telefonlar ve gömülü aygıtlar gibi çoğu radyo aygıtına özel
olarak tasarlanmış bir yazılım parçası yüklemeyi imkânsız hâle getirebilir. Donanım üreticilerinin kendileri
tarafından onaylanmamış herhangi bir yazılımı kullanıcıların kurmasına izin vermeyen bir engel kullanmasını
gerektirir. Bunun kullanıcı hakları ve Özgür Yazılım, güvenlik, adil rekabet, çevre ve yardımsever topluluk
girişimleri üzerinde olumsuz etkileri vardır.</p>
</div>
<div class="right" style="max-width: 506px; width: 30%;">
<img src="img/radiolockdown-cage.jpg" alt="bir yönlendirici ve bir cep telefonu hapsedilmiş bir kuş kafesi, her ikisi de radyo dalgaları gönderiyor"/>
</div>
<p>Bu sorunların kökeni, 2014 yılında kabul edilen <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32014L0053">Radyo Gereçleri Yönergesi</a>
(2014/53/EU)'nin bir maddesinde yer almaktadır. Yönerge; üye devletlerin ulusal mevzuatlarında zaten uygulanmakta
olmasına rağmen sorunlu Madde 3(3)(i) hâlâ beklemede ve kesin tanımlamaya tabidir.</p>
<blockquote>
<p>[R]adyo gereci; yazılımın yalnızca radyo gereci ve yazılımın bileşiminin uygunluğunun ortaya konduğu radyo
gerecine yüklenebilmesini sağlamak için belirli özellikleri [destekleyecektir].<br/><em>Radyo Gereci
Yönergesi, Madde 3(3)(i)</em></p>
</blockquote>
<p>Sözü edilen madde; aygıt üreticilerinin aygıta yüklenebilecek her yazılımı, uygulanabilir radyo düzenlemelerine
(örn. sinyal frekansı ve gücü) uygunluğu açısından denetlemesini gerektirir. Şimdiye kadar uygunluk
sorumluluğu, donanım veya yazılımla ilgili olup olmadığından bağımsız, bir şeyi değiştirdiyse kullanıcılara
aittir. Bu sorumluluk değişimi kullanıcılar açısından uygun gözükse de, aslında bu önemli teknolojiyi denetleme
yeteneğini ortadan kaldırıyor. Aygıt üreticilerine aygıtlarında çalışabilecek yazılım seçimi üzerinde denetim
sağlar.</p>
<p>FSFE; 2015'ten bu yana kamu, sanayi ve siyasi karar vericiler arasında farkındalık yaratmak için çalışıyor ve bu
maddenin olumsuz sonuçlarını sınırlamak için uzmanlığa katkıda bulunuyor. Birçok kuruluş ve şirket; bu sorunları
çözmek için somut adımlar atarak AB kurumlarına ve AB üye ülkelerine çeşitli önerilerde bulunduğumuz <a href="/activities/radiodirective/statement.html">Radyo Kilitlemesine Karşı Ortak Bildirgemizi</a> imzaladı. </p>
<h2 id="devices">Hangi aygıtlar etkileniyor?</h2>
<p>Varsayılan olarak radyo sinyallerini gönderebilen ve alabilen hemen hemen tüm aygıtlar bu yönergeye girer.
Örneğin; WiFi yönlendiriciler, cep telefonları, bilgisayarlardaki bluetooth yongaları, GPS alıcıları ve
hanelerdeki sözde "akıllı aygıtlar". Ancak Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonundan bu düzenlemeye tabi olacak
aygıtların sınıflarını tanımlayacakları sözde bir Yetki Devrine Dayanan Tasarruf'u kabul etmesini istedi.</p>
<p>Buna karşılık Avrupa Komisyonu önerilerde bulunmak için çoğunlukla üye devletlerin kamu kurumlarından oluşan bir
Uzman Grup kurmuştur. Ne yazık ki Haziran 2019 itibarıyla grubun çoğunluğu "Yazılım Tanımlı Radyo" ve "Nesnelerin
İnterneti" gibi geniş ve yaygın aygıt kategorilerini radyo kilitlenmesinin konusu hâline getirmeyi amaçlıyor.</p>
<h2 id="threats">Radyo Kilitlemesi neden tehlikelidir?</h2>
<p>Her şeyden önce kapsam aşırı geniş. Radyo aygıtları her yerdedir ve giderek daha fazla aygıt; kablosuz ve mobil
ağlar kullanarak bağlanmaktadır. Bu teknolojinin günlük hayatımızdaki etkisi sürekli olarak artmaktadır. Bu
nedenle kullanıcıların kısıtlanmamasını sağlamak her zamankinden daha önemlidir. Ancak Madde 3(3)(i) yalnızca
belirli bir güvenlik ölçümünü zorunlu kılmakla kalmaz, aynı zamanda tüketicilerin sahip oldukları teknoloji
üzerindeki denetimini büyük ölçüde sınırlar.</p>
<p>Aşağıdaki alanların her biri için, aşağıda açıkladığımız gibi, Radyo Kilitlemesi'nin neden olduğu birtakım
sorunlar görüyoruz.</p>
<h3 id="freesoftware">Yazılım özgürlüğü</h3>
<p>Teknolojiyi denetlemek için onu çalıştıran yazılımı denetleyebilmeliyiz. Bu yalnızca <a href="/freesoftware/freesoftware.html">Özgür Yazılım</a> ile mümkündür. Bu yüzden şeffaf ve güvenilir aygıtlara
sahip olmak istiyorsak onları Özgür Yazılım ile çalıştırmamız gerekir. Ancak Madde 3(3)(i)'den etkilenen herhangi
bir aygıt, yalnızca aygıt üreticisi tarafından yetkilendirilen yazılımın kurulmasına izin verecektir. Bir
üreticinin aygıtı için tüm mevcut, tamamen yasal yazılımları onaylaması pek olası değildir. Bu; üreticileri
bekçilere dönüştürür ve özel çıkarları ile radyo aygıtlarında Özgür Yazılım kullanmayı daha zor hâle
getirebilirler.</p>
<h3 id="compliance">Lisans uyumluluğu</h3>
<p>Çok sayıda radyo aygıtı; popüler GNU GPL, LGPL veya AGPL lisansları altında lisanslanan GNU/Linux, GNU C
Kütüphanesi veya Samba gibi Özgür Yazılımları kullanır. Ünlü avukat Dr. Till Jaeger tarafından <a href="https://download.fsfe.org/policy/radiodirective/RED_Legal_Study_Jaeger-2019.pdf">Radyo Gereci
Yönergesi'nin ÖAKY İçin Potansiyel Sonuçları Üzerine Hukuki İnceleme</a>; Madde 3(3)(i)'nin GPL-3.0, LGPL-3.0 ve
AGPL-3.0 lisans koşullarıyla ve muhtemelen GPL-2.0 ve LGPL-2.1 gibi daha fazla Özgür Yazılım lisansıyla uyumsuz
olduğunu buldu:</p>
<blockquote>
<p>GNU/Linux, GNU C Kütüphanesi ve Samba gibi yaygın olarak kullanılan Özgür ve Açık Kaynak Yazılım
programlarının; Avrupa Komisyonu'nun yetki devrine dayanan tasarrufları bir sınırlama getirmezse Madde 3(3)(i)
<abbr title="Radio Equipment Directive">RED</abbr> kapsamına giren ürünlerde kullanılamayacağı söylenebilir.
Aksi takdirde üretici, GPL ve LGPL'nin lisans koşullarının herhangi bir ihlali, verilen hakların otomatik olarak
sonlandırılmasıyla sonuçlandığı için bir telif hakkı ihlali riskiyle karşı karşıya kalacaktır.</p>
</blockquote>
<p>Bu durum, bu lisanslar altındaki bileşenleri kullanan üreticileri tehlikeli bir konuma getirecektir. Bir yandan
aygıtlarına bir yazılım kilidi kurmak zorundalar, öte yandan lisans koşullarını yasa dışı bir şekilde ihlal
ediyorlar.</p>
<h3 id="security">Güvenlik</h3>
<p>Akıllı telefonlar, yönlendiriciler veya akıllı ev aygıtları gibi radyo gereçleri bugün günlük yaşamın son derece
hassas parçalarıdır. Ne yazık ki birçok üretici daha düşük maliyetler için güvenliği gözden çıkarıyor. Birçok
aygıt için verileri koruyan ve hâlâ eşit veya daha iyi işlevsellik sunan daha iyi bir yazılım var. Kullanıcılar
daha güvenli ve iyi bakımlı bir yazılım kurarak kendilerini koruyabilmelidir. Ancak bazı üreticiler güvenliği bile
önemsemiyorsa üçüncü taraf yazılımlar için pahalı bir sertifikasyon sürecine girme olasılıkları düşüktür.</p>
<h3 id="competition">Rekabet</h3>
<p>Tüketiciler belirli bir ürünü beğenmezlerse farklı bir üreticiden başka bir ürünü kullanabilirler. Yeni rakipler,
müşterileri daha iyi özelliklerle ikna etmek için pazara girebilir. Ancak Madde 3(3)(i); şirketleri yazılım
engellerini kurmaya ve ek yazılımın sertifikasyonunu yapmaya zorladığı için çok büyük işletmeleri destekliyor.
Örneğin; küçük ve orta ölçekli bir WiFi yönlendirici üreticisi, mevcut tüm Özgür Yazılım işletim sistemlerini ve
farklı sürümlerini onaylayamaz. Ayrıca kendi yazılımlarını üçüncü taraf donanım ile paketleyen şirketler sorun
yaşayacaktır. Öte yandan kullanıcıların kendi yazılımlarından başka herhangi bir yazılım kullanmasını istemeyen
büyük şirketler bu eşikten kâr elde edeceklerdir.</p>
<h3 id="environment">Çevre</h3>
<p>Cep telefonları ve yönlendiriciler gibi radyo aygıtlarının yaşam döngüleri sürekli olarak azalmaktadır. Güvenlik
açısından bakıldığında artık hiçbir satıcı güncellemesi almayan bir aygıt için yalnızca iki seçenek vardır: Hâlâ
güncelleme alan başka bir aygıt yazılımı kurun veya sağlam aygıtı atın. Çevresel bir bakış açısından bakıldığında
ilk çözüm çok daha iyidir. Ancak üreticilerin yakayı sıyırmak istedikleri aygıtlar için alternatif aygıt
yazılımının onaylanmasını amaçlayan bir teşviği yoktur. </p>
<h3 id="society">Topluluk Hizmetleri</h3>
<p><a href="https://freifunk.net">Freifunk</a>, <a href="https://funkfeuer.at">Funkfeuer</a>, <a href="http://ninux.org">Ninux</a> veya <a href="https://guifi.net">Guifi</a> gibi yardımsever girişimler; kendi
yardım ilkeleri için kendi yazılımlarıyla kullanabilecekleri üçüncü taraf donanıma bağlıdır. Sınırlı kaynaklarla
kamu için inovatif çözümler üretiyorlar. Aynı zamanda sahip oldukları, ayrı olarak uyarlanmış yazılımlarla
kullanabilecekleri aygıtlara bağımlıdırlar.</p>
<h2 id="getactive">Ne yapabilirim?</h2>
<p>Her ne kadar FSFE gibi kuruluşlar Radyo Kilitlemesi'nin olumsuz sonuçlarını sınırlamak için sürekli olarak
mücadele ediyor olsa da sizin yardımınıza ihtiyacımız var! İşte, ortak çabalarımıza nasıl katkıda
bulunabileceğinize dair birkaç öneri:</p>
<ul>
<li>Avrupa Komisyonu'yla, özellikle yetki devrine dayanan tasarruftan sorumlu DG GROW'la ve siyasi
temsilcilerinizle iletişime geçin. Kaygılarınızı onlara iletin.</li>
<li>Bu konuya önem verdiğinizi göstermek için ulusal ajanslarınızla veya <a href="http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetail&amp;groupID=3413">Uzman
Grup</a>'ta yer alan diğer aktörlerle iletişime geçin.</li>
<li><a href="https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/initiatives/ares-2018-6621038_en">Halk
müzakerelerine</a> katılın. <a href="/news">FSFE'nin haber kanalları</a> aracılığıyla fırsatlar hakkında bilgi
edineceksiniz.</li>
<li>Bir şirketi veya başka bir sanayi aktörünü temsil ediyorsanız ilgili iş adamları dernekleriyle veya Avrupa
Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (<abbr title="European Telecommunications Standards Institute">ETSI</abbr>)'yle iletişime geçin.</li>
<li>Radyo Kilitlemesi ile ilgili bir şirketi veya kuruluşları temsil ediyorsanız <a href="/activities/radiodirective/statement.html">ortak bildirgeyi</a> imzalayın.</li>
</ul>
</div>
<!--/e-content-->
</body>
<description>AB Radyo Kilitleme Yönergesi; Özgür Yazılım'ı, kullanıcı haklarını, inovasyonu, güvenliği ve adil rekabeti tehdit ediyor. Bunu değiştirebiliriz - bize katılın!</description>
<tags>
</tags>
<sidebar promo="our-work">
<h2>Ek Metin</h2>
<ul>
<li><a href="/activities/radiodirective/statement.html">Radyo Kilitlemesine Karşı Ortak Bildirge</a></li>
</ul>
<h3>Haricî bağlantılar</h3>
<ul>
<li><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32014L0053"><abbr title="Radio Equipment Directive">RED</abbr> 2014/53/EU'nun tam metni ve çevirileri</a></li>
<li><a href="https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/initiatives/ares-2018-6621038">AB Komisyonunun dönüt
portalı ve yol haritası</a></li>
<li>Dr. Till Jaeger tarafından <a href="https://download.fsfe.org/policy/radiodirective/RED_Legal_Study_Jaeger-2019.pdf">Radyo Gereci
Yönergesi'nin ÖAKK İçin Potansiyel Sonuçları Üzerine Hukuki İnceleme</a></li>
</ul>
<related-list tag="radiodirective"/>
</sidebar>
<translator>The FLOSS Information</translator>
</html>
<!--
Local Variables: ***
mode: xml ***
End: ***
-->