Source files of fsfe.org, pdfreaders.org, freeyourandroid.org, ilovefs.org, drm.info, and test.fsfe.org. Contribute: https://fsfe.org/contribute/web/ https://fsfe.org
You can not select more than 25 topics Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.
 
 
 
 
 
 

311 lines
15 KiB

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<html>
<version>1</version>
<head>
<title>Aygıtınızı Özgürleştirin - Androidinizi Özgürleştirin!</title>
<meta content="android akıllı telefon işletim sistemi sürücüler uygulamalar Replicant OS LineageOS F-Droid FoeBuD e.V. fsf ansol özgür yazılım telefon mobil telefon açık kaynak GTA04 Maemo/MeeGo Mer Tizen Carrier IQ casusluk casus matematiksel analiz" />
</head>
<body>
<p id="category"><a href="/activities/android/android.html">Androidinizi Özgürleştirin</a></p>
<h1>Aygıtınızı Özgürleştirin</h1>
<div id="introduction">
<div class="image" id="hello-free-droid">
<img src="/activities/android/robot.png" alt="Özgürleştirilmiş Android Robotu" />
</div>
<p>
Android çoğunlukla Özgür Yazılım olmasına rağmen aygıtlar
genellikle insanların bağımsız ve özerk bir şekilde
kullanmasını engelleyen özel mülk yazılım ve hizmetlerle
birlikte gelir. Android aygıtınızı özgürleştirin: Özgür bir
işletim sistemi ve özgür uygulamalarla verilerinizin denetimini
yeniden kazanmayı öğrenin!
</p>
</div>
<div id="subpages">
<div class="half">
<h3><a href="#Apps">Özgür Yazılım Uygulamalar</a></h3>
<p>
Yeni başlayanlar için en kolayı mobil uygulamaları
özgürleştirmektir. Size adanmış Özgür Yazılım uygulama
mağazalarını tanıtıyoruz ve mesajlaşma, navigasyon veya
oyunlar gibi en yaygın kullanım durumları için bazı
uygulamalar sunuyoruz.
</p>
<div class="action"><a href="#Apps">Uygulamalarınızı özgürleştirin</a></div>
</div>
<div class="half last">
<h3><a href="#OS">Özgür Yazılım İşletim Sistemleri</a></h3>
<p>
Satın alabileceğiniz telefonlardaki çoğu işletim sistemi özgür
değildir. Özgürlüklerinizi sınırlayan ve gizliliğinize zarar
veren önceden kurulmuş özel mülk yazılımlar içerirler. Bu
nedenle ileri düzey kullanıcılar mümkün olduğunca özgür bir
mobil işletim sistemi kurmalıdır.
</p>
<div class="action"><a href="#OS">İşletim sisteminizi özgürleştirin</a></div>
</div>
</div>
<h2 id="Apps">Uygulamalar</h2>
<p>
Çoğu kişi için <a href="https://play.google.com/">Google Play Store</a>,
uygulamaları için tek veya ana kaynaktır. Hatta bir uygulamanın
lisansı bir yana, uygulamanın Özgür Yazılım olup olmadığını bile
söylemez. Ne yazık ki bu veya diğer marketlerdeki çoğu uygulama özel
mülktür. Bir Özgür Yazılım uygulaması kursanız bile indirilen ikiliye
güvenmeniz için bir neden yoktur. Google Play'ı kullanmak için bir de
Google hesabı gerekir ve kendisi de özel mülk bir yazılımdır. Bu marketi
hiç kullanmamanız önerilir.
</p>
<h3 id="F-Droid">F-Droid</h3>
<div class="image left">
<img alt="F-Droid" src="/activities/android/f-droid.png" />
</div>
<p>
<a href="http://f-droid.org/">F-Droid girişimi</a>, Android dünyasında
üzücü Özgür Yazılım uygulaması durumunu değiştirmeye başladı. Android
platformu için kolayca kurulabilen Özgür Yazılım uygulamalarının bir
deposunu oluşturur. Özgür Yazılım uygulamalarına göz atmayı, bunları
aygıtınıza kurmayı ve güncellemeleri takip etmeyi kolaylaştıran bir
Android istemci uygulaması vardır. F-Droid'de bulunan uygulamalar
gizli bedeller içermez, çocuklar için güvenlidir ve olası
<a href="https://f-droid.org/wiki/page/AntiFeatures">karşıt özellikler</a>
hakkında şeffaftır.
</p>
<p>
F-Droid deposu, her uygulamanın birden çok sürümünün ayrıntılarını
içerir. Kendi depolarınızı kolayca oluşturabilir ve ekleyebilirsiniz.
Ancak girişim <a href="https://gitlab.com/fdroid/">çok aktif</a>
olduğundan, merkezi olmayan bir şekilde gelişmekte ve iş birliğine açık
olduğundan ötürü kendi depolarınızı oluşturmanız gerçekten gerekli
değildir. Amacı, tüm yararlı Özgür Yazılım Android uygulamalarını dâhil
etmek ve güncellemelerine ayak uydurmaktır.
</p>
<p>
<a href="/activities/android/help.html#Apps">F-Droid'e nasıl yardımcı olabileceğiniz</a>
hakkında bazı bilgiler topladık.
</p>
<h3 id="selection">Yaygın kullanım durumları için seçilen uygulamalar</h3>
<p>
Neyse ki hemen hemen her kullanım durumu için çeşitli Özgür Yazılım
uygulamalarından seçim yapabileceğimiz bir dünyada yaşıyoruz. Bu bölüm,
yeni başlayanlar için uygun, küçük bir uygulama yelpazesi sunmayı
amaçlamaktadır. Hiçbir şekilde böyle bir liste, her durum için mükemmel
olamaz. <a href="https://prism-break.org/">PRISM Break</a>,
<a href="https://myshadow.org/">Me and My Shadow</a> veya
<a href="https://securityinabox.org/">Box in Security</a> tarafından
sunulan tüm <a href="https://f-droid.org/packages/">F-Droid depolarına</a>
veya uygulama önerilerine de bakmanızı öneririz.
</p>
<h4 id="browser">Web'de gezinme</h4>
<p>
F-Droid'de farklı kitleler için birçok web tarayıcısı bulabilirsiniz.
Muhtemelen en iyi bilineni Mozilla'nın
<a href="https://f-droid.org/packages/de.marmaro.krt.ffupdater/">FFUpdater</a>'i
aracılığıyla kullanılabilen veya GNU'nun
<a href="https://f-droid.org/packages/org.gnu.icecat/">IceCatMobile</a>
olarak yeniden markaladığı
<a href="https://www.mozilla.org/firefox/mobile/">Firefox Mobile</a>'sidir.
Hafif ve gizliliğe duyarlı uygulamaları tercih eden kullanıcılar ayrıca
<a href="https://f-droid.org/packages/org.mozilla.klar/">Firefox Klar</a>
(Firefox Focus olarak da bilinir) denemek isteyebilir.
</p>
<h4 id="email">E-posta</h4>
<p>
<a href="https://f-droid.org/packages/com.fsck.k9/">K-9 Mail</a>,
kullanıcılarının birden fazla e-posta hesabı eklemelerine olanak tanır ve
çok çeşitli seçenekler sunar. Ayrıca
<a href="https://www.f-droid.org/packages/org.sufficientlysecure.keychain/">OpenKeychain</a>
gibi şifreleme uygulamalarıyla bütünleşmeyi destekler ve GnuPG şifreli
iletileri okuyabilir.
</p>
<h4 id="im">Anlık Mesajlaşma</h4>
<p>
Anlık mesajlaşma için Özgür Yazılım uygulamalarının durumu karmaşıktır.
<a href="https://f-droid.org/packages/eu.siacs.conversations/">Conversations</a>
ve Zom (XMPP/Jabber için, iOS kullanıcıları
<a href="https://chatsecure.org/">ChatSecure</a>'yi kullanabilir),
<a href="https://f-droid.org/packages/com.b44t.messenger/">Delta Chat</a>
(e-posta kullanarak) veya
<a href="https://f-droid.org/packages/im.vector.alpha/">Riot.im</a>
(Matrix kullanarak) gibi %100 Özgür Yazılım çözümleri olsa da muhtemelen
kullanıcı tabanları nispeten küçük olduğu için arkadaşlarınız arasında çok
yaygın olmayacaklardır. Diğer uygulamalar tamamen veya çoğunlukla Özgür
Yazılım'dır ancak özgür olmayan sunuculara ve kütüphanelere bağımlılıklar
gibi başka özellik karşıtlarına sahiptir veya
<a href="https://signal.org/">Signal</a> veya
<a href="https://wire.com/">Wire</a> gibi hiçbir sunucu birliği yoktur.
Anlık mesajlaşmayı olabildiğince özgür, güvenli, merkezi olmayan ve
kullanıcı dostu hâle getirmek için birkaç girişim vardır ve gelecekte daha
net önerilerde bulunabilmeyi umuyoruz.
</p>
<h4 id="multimedia">Çoklu Ortam</h4>
<p>
Çok sayıda Özgür Yazılım uygulaması; cep telefonunuzda ses ve videonun
keyfini çıkarmanızı amaçlamaktadır. Dikkat çeken uygulamalar; YouTube için
hafif bir arayüz olarak <a href="https://f-droid.org/packages/org.schabi.newpipe/">NewPipe</a>,
bazı benzersiz özellikler, videolar için
<a href="https://www.videolan.org/vlc/download-android.html">VLC Player</a>
veya binlerce radyo istasyonunu dinlemek için
<a href="https://f-droid.org/packages/net.programmierecke.radiodroid2/">RadioDroid</a>'dir.
</p>
<h4 id="outdoors">Açık Hava</h4>
<p>
Seyahat ederken cep telefonunuz sizin için bir yardımcı olabilir.
<a href="https://f-droid.org/packages/de.grobox.liberario/">Transportr</a>;
tüm dünyadaki ülkelerin ve şehirlerin toplu taşıma ağlarını bilir.
<a href="https://f-droid.org/packages/net.osmand.plus/">OsmAnd</a>; şu
anda nerede olursanız olun ayrıntılı çevrim dışı ve çevrim içi haritalar
sunar ve bisikletinizi veya arabanızı sürerken navigasyonu da içerir.
</p>
<h4 id="games">Oyunlar</h4>
<p>
F-Droid neredeyse her zevke uygun çeşitli mobil oyunlar içerir. Örneğin;
bulmacacılar
<a href="https://f-droid.org/packages/com.uberspot.a2048/">2048</a>'in
tadını çıkarabilir, blok oyun alanı oyun türü hayranları
<a href="https://f-droid.org/packages/net.minetest.minetest/">Minetest</a>'i
tekli ve çok oyunculu modda oynayabilir. 1010! hayranları için
<a href="https://www.f-droid.org/packages/io.github.lonamiwebs.klooni/">1010! Klooni</a>
var.
</p>
<h2 id="OS">İşletim Sistemleri</h2>
<p>
İşletim sistemi; telefonunuzu kullanmanızı ve üzerinde başka uygulamalar
çalıştırmanızı sağlayan bir yazılım koleksiyonudur. Android
<a href="http://www.gnu.org/philosophy/android-and-users-freedom.html">çoğunlukla özgür</a>
olmasına rağmen birçok telefon özel mülk bileşenler ve eklentilerle
birlikte gelir. Bazı telefonlarda diğer işletim sistemlerini
önyüklemenizi ve kurmanızı engelleyen kilitli bir
<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Booting">önyükleyici</a> de
bulunur. Android telefon satın almak istiyorsanız önyükleyicinin
<a href="https://wiki.lineageos.org/devices/">kilidinin açılmış</a>
olduğundan emin olun.
</p>
<p>
Bazı aygıtlarda yalnızca zekice hack (üstatlık)'larla kilidi açılabilir ve
üreticileri, aygıtlarının önyükleyicisinin kilidini açtığınızda
garantinizin geçersiz olduğunu beyan etme eğilimindedir. Ancak
1999/44/CE Avrupa Direktifi dikkate alındığında yalnızca aygıtınızın
yazılımını geliştirmiş veya değiştirmiş olmanız yasal garantinizi
geçersiz kılmak için yeterli bir neden değildir. Daha fazla bilgi için
<a href="/freesoftware/legal/flashingdevices.html" title="Telefonunuza root atılması garantisini geçersiz kılar mı?">Carlo Piana ve Matija Šuklje'nin analizlerine</a>
bakınız. Aygıtlarını kilitli bir önyükleyici ile gönderen veya kilidini
açmak için araçlar sağlayan şirketler de vardır. Bunun yanı sıra
<a href="https://wiki.lineageos.org/devices/">aygıtı destekleyen</a>
Android'in özgür sürümleri olup olmadığını kontrol etmek iyi bir
fikirdir.
</p>
<h3 id="Replicant">Replicant</h3>
<div class="image left">
<img alt="Replicant" src="/activities/android/replicant.png" />
</div>
<p>
<a href="http://replicant.us/">Replicant</a> %100 Özgür Yazılım olan
Android dağıtımıdır. Özgür olmayan sürücüler kullanmadığından şu anda
sınırlı sayıda aygıtta çalışmaktadır.
</p>
<p>
Replicant'ın desteğini daha fazla aygıta genişletmesine yardımcı
olmanızı istiyoruz. Test amacıyla kod ekleyebilir ve
<a href="https://www.fsf.org/blogs/community/donate-to-replicant-and-support-free-software-on-mobile-devices">aygıtları Replicant ekibine bağışlayabilirsiniz</a>.
</p>
<p>
Önceden kurulmuş Replicant'lı telefonlar, kârın bir kısmını
Replicant girişimine geri veren
<a href="https://tehnoetic.com/index.php?route=product/category&amp;path=59">Tehnoetic</a>'den
edinilebilir.
</p>
<h3 id="LineagoeOS">LineageOS</h3>
<div class="image right">
<img alt="LineageOS" src="/activities/android/lineageos.png" />
</div>
<p>
<a href="https://lineageos.org/">LineageOS</a>, Google hesabı olmadan
kullanabileceğiniz bir Android sürümüdür. Genellikle aygıtınızla
birlikte gelen yazılımdan daha özgür olsa da özgürlük ana amacı
değildir. LineageOS
<a href="https://wiki.lineageos.org/devices/">çoğu Android aygıtta</a>
çalışırken bir aygıttan getirilen ve ROM'a dâhil olan
<a href="https://wiki.lineageos.org/devices/">özgür olmayan aygıt sürücülerini ve aygıt yazılımını</a>
kullanır. LineageOS, durdurulan CyanogenMod projesinin en popüler
çatalıdır.
</p>
<p>
LineageOS varsayılan olarak Google Play hizmetlerini içermez, bu da
özgürlüğünüz için iyidir. Ancak bu özel mülk uygulamalardan veya
kütüphanelerden bazılarına gerçekten ihtiyacınız varsa Özgür Yazılım
uygulaması <a href="https://microg.org/">mikroG</a>'yi deneyebilirsiniz.
</p>
<p>
LineageOS ve diğer işletim sistemlerinin olabildiğince iyi olmasını
sağlamaya nasıl yardımcı olabileceğiniz ve özgür olmayan parçaları
nasıl belirleyeceğiniz ve kaldıracağınız hakkında
<a href="/activities/android/help.html#OS">bilgi</a>
topladık.
</p>
</body>
<description>Özgür bir işletim sistemi ve özgür uygulamalarla verilerinizin denetimini nasıl yeniden kazanacağınızı öğrenin</description>
<legal type="cc-license">
<license>http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/</license>
<notice>Bu sayfanın bazı bölümleri; Google tarafından oluşturulan, paylaşılan ve Creative Commons 3.0 Atıf Lisansı'nda açıklanan koşullara göre kullanılan çalışmalara dayalı değişikliklerdir. Android, Google Inc.'ın ticari markasıdır.</notice>
</legal>
</html>
<!--
Local Variables: ***
mode: xml ***
End: ***
-->
<!-- LocalWords: FSFE CalDAV CardDAV ownCloud baikal DAViCal SoGO
-->
<!-- LocalWords: Kolab MyKolab davmail PIM KDE Kontact pyCardDAV
-->
<!-- LocalWords: ACal DAVdroid dropbear rsync RSS NewsBlur ven févr
-->
<!-- LocalWords: hugo
-->