Source files of fsfe.org, pdfreaders.org, freeyourandroid.org, ilovefs.org, drm.info, and test.fsfe.org. Contribute: https://fsfe.org/contribute/web/ https://fsfe.org
You can not select more than 25 topics Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.

freesoftware.sq.xhtml 8.4KB

123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161
  1. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
  2. <html>
  3. <head>
  4. <title>Ç’është Software-i i Lirë? – FSFE</title>
  5. </head>
  6. <body>
  7. <h1>Ç’është Software-i i Lirë?</h1>
  8. <p>I lirë, te Software-i i Lirë, ka të bëjë me lirinë, jo çmimin. I përdorur
  9. sipas këtij kuptimi që prej viteve ’80, përkufizimi i parë i plotë i regjistruar
  10. duket të jetë te <a href="http://www.gnu.org/bulletins/bull1.txt">Buletini
  11. i GNU-së, vol. 1 no. 1</a>, botuar më shkurt të 1986-s. Në mënyrë të veçantë,
  12. Software-i i Lirë <a href="http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html">përkufizohet</a>
  13. bazuar në katër liritë:</p>
  14. <ul>
  15. <li><h3>Liria për ta xhiruar programin, për çfarëdo qëllimi.</h3>
  16. <p> <em>Vendosja e kufizimeve ndaj përdorimit të Software-it të Lirë, fjala
  17. vjen kohore ("periudhë provë 30 ditore", "licenca skadon më 1 janar, 2004")
  18. ndaj qëllimit ("akordim lejeje për përdorim kërkimor dhe jo-komercial",
  19. "s’mund të përdoret për prova atestimi cilësish") ose
  20. ndaj zonash gjeografike ("s’duhet përdorur në vendin X") e bëjnë një program
  21. jo të lirë.</em></p>
  22. </li>
  23. <li><h3>Liria për studimin e funksionimit të programit, dhe përshtatjes së tij
  24. për nevojat tuaja.</h3>
  25. <p> <em>Vendosja e kufizimeve ligjore ose praktike në të kuptuarit
  26. ose ndryshuarit të një programi, të tilla si blerja e detyruar e licencave
  27. speciale, nënshkrimi i një marrëveshjeje Non-Disclosure-Agreement (NDA) ose -
  28. për gjuhë programimi që kanë forma të shumta përfaqësimi
  29. - bllokimi i hyrjes në formën e parapëlqyer njerëzore të të kuptuarit
  30. dhe përpunimit të një programi ("kodi burim") e bëjnë atë gjithaq pronësor
  31. (jo të lirë). Pa lirinë për të ndryshuar një program, njerëzit do të mbesin në mëshirën
  32. e një tregtuesi të vetëm.</em></p>
  33. </li>
  34. <li><h3>Liria për rishpërndarje kopjesh, që kështu të mund të ndihmoni fqinjin tuaj.</h3>
  35. <p> <em>Software-i mund të kopjohet/shpërndahet praktikisht pa kosto.
  36. Nëse s’ju lejohet t’ia jepni një program një personi që i duhet,
  37. kjo e bën një program jo të lirë. Kjo mund të bëhet kundrejt një pagese, nëse
  38. vendosni kështu.</em></p>
  39. </li>
  40. <li><h3>Liria për ta përmirësuar një program, dhe për t’i hedhur në qarkullim
  41. publikisht përmirësimet tuaja, që kështu të përfitojë krejt bashkësia.</h3>
  42. <p> <em>Jo gjithkush është programues njësoj i mirë në krejt fushat.
  43. Disa nuk dinë fare si të programojnë. Kjo liri u lejon atyre që nuk kanë
  44. kohë ose aftësi për zgjidhjen e një problemi të përdorin tërthorazi lirinë
  45. për modifikime. Kjo mund të bëhet edhe me pagesë.</em></p>
  46. </li>
  47. </ul>
  48. <p>Këto liri janë të drejta, jo detyrime, edhe pse respektimi i këtyre
  49. lirive për shoqërinë mund të kërkojë me raste detyrim të individit. Çdo
  50. person mund të zgjedhë të mos i përdorë, por mund të zgjedhe edhe
  51. përdorimin e krejt atyre. Në veçanti, duhet kuptuar se Software-i i Lirë
  52. s’përjashton përdorimin komercial. Nëse një program s’lejon përdorim
  53. komercial dhe shpërndarje komerciale, s’është Software i Lirë. Dhe vërtet,
  54. një gjithnjë në rritje kompanish po e bazojnë modelin e tyre të biznesit tërësisht
  55. ose pjesërisht në Software-in e Lirë, përfshi disa prej tregtuesve më të mëdhenj
  56. të software-it pronësor. Software-i i Lirë e bën të ligjshme dhënien e ndihmës
  57. dhe asistencës, por jo të detyrueshme.</p>
  58. <h2 id="terminology">Terminologji</h2>
  59. <p>Software i lirë është termi origjinal për software që respekton lirinë, dhe
  60. ka <a href="/documents/whyfs.html">arsye të rëndësishme</a> pse kjo
  61. terminologji vazhdon të përdoret sot. Software-i Lirë e vë theksin tek liria, dhe
  62. në përkthime ka një dallim të qartë mes lirisë dhe çmimit. Në frëngjisht,
  63. Software-i i Lirë bën "logiciels libre", "software libre" në spanjisht,
  64. "software libero" në italisht, dhe "Fri Software" në danisht.</p>
  65. <h3>Burim i Hapët</h3>
  66. <p>Më 3 shkurt 1998, pas njoftimit nga Netscape-i për hedhjen në qarkullim
  67. të shfletuesit të tyre si Software të Lirë, një grup personazh u takuan në Palo
  68. Alto në Silicon Valley dhe propozuan nisjen e një fushate marketingu për
  69. Software-in e Lirë nën termin ``Burim i Hapët.'' Synimi qe komercializimi i shpejtë
  70. i Software-it të Lirë dhe pranimi i tij nga kompani dhe investitorë në ekonominë
  71. e re që po lulëzonte. Si mjet për këtë qëllim, ata bënë zgjedhjen e vetëdijshme
  72. të lënies mënjanë të krejt çështjeve të hequra zvarrë prej kohësh (të tilla si efektet
  73. filozofike, etike dhe shoqërore) të lidhura me Software-in e Lirë, duke menduar
  74. se këto përbënin pengesa në rrugën e pranimit të shpejtë nga ekonomia. Ata
  75. propozuan përqendrimin vetëm në përparësitë teknike<a class="fn" href="#fn">1</a>.</p>
  76. <p>Shpesh i përdorur në mirëbesim nga njerëz që i referohen asaj çka përfaqëson
  77. Software-i i Lirë, termi "Burim i Hapët" - fillimisht i përkufizuar për të nënkuptuar
  78. të njëjtën gjë si Software-i i Lirë për kushtet e licencave dhe sendërtimit - ka parë
  79. një inflacion përdorimi. Sot përdoret rregullisht për gjithçka që shtrihet nga
  80. Software-i i Lirë deri te tejet pronësori "Governmental Security Program" (GSP) i
  81. Microsoft-it<a class="fn" href="#fn">2</a>.</p>
  82. <h3>Software Libre</h3>
  83. <p> Kur Komisioni Europian zuri të merrej rregullisht me Software-in e Lirë,
  84. u përpoqën të shmangin dykuptimësinë e fjalëve anglishte "Free
  85. Software" dhe keqkuptimet e "Burimit të Hapët" , çka shpuri në birësimin e
  86. një termi të tretë që i shfaqur rastësisht që prej 1992-shit: "Software Libre."
  87. Ky term është shfaqur rezistent ndaj inflacionit të përdorimit dhe ende përdoret
  88. në mënyrë identike me Software-in e Lirë. Kështu që mund të jetë një zgjidhje
  89. për këdo që i trembet keqkuptimeve kur flet anglisht.</p>
  90. <h2 id="fn">Shënime</h2>
  91. <ol id="refs">
  92. <li>
  93. Për referencë shihni <a href="http://web.archive.org/web/20021217003716/http://www.opensource.org/advocacy/faq.html">OSI
  94. FAQ</a>
  95. : <em>"Si lidhet 'burimi i hapët' me 'software-in e lirë'? Nisma e Burimit të Hapët
  96. është një program marketingu për software-in e lirë. Është një orvatje tregtimi
  97. të 'software-it të lirë' mbi baza të qëndrueshme pragmatike, në vend se mbi
  98. kokëfortësi ideologjike. Thelbi fitues nuk ka ndryshuar, qëndrimet dhe
  99. simbolizmi humbës po."</em> Jashtë këtij zëri FAQ jo dashamirës, NBH-ja
  100. (OSI) dhe përkrahësit e saj në përgjithësi e kanë shmangur termin "Software i Lirë".
  101. </li>
  102. <li>
  103. Në këtë program
  104. qeveritë dhe organizmat ndërqeveritare paguajnë shuma jo të vogla për
  105. një vëzhgim sipërfaqësor të disa pjesëve të kodit burim të Windows-it,
  106. në vende speciale të Microsoft-it. Kjo mund të rrisë "sigurinë e perceptuar"
  107. por në thelb është e pavlerë - veçanërisht sa kohë që as që e dinë nëse ajo
  108. çka panë është çka kanë në kompjuterat e tyre. Dhe sigurisht që s’u jep
  109. atyre liri.
  110. </li>
  111. </ol>
  112. <div class="related">
  113. <h2>Lëndë e afërt</h2>
  114. <ul>
  115. <li><a href="/freesoftware/basics/comparison.html">Një krahasim termash të ndryshëm për Software-in e Lirë (Burim i Hapët, FOSS, FLOSS etj.)</a></li>
  116. <li><a href="/documents/whyfs.html">Pse flasim rreth Software-it të Lirë</a></li>
  117. <li><a href="/freesoftware/basics/sourcecode.html">Ç’është një 'kod burim'?</a></li>
  118. <li> <a href="/activities/os/os.html">Ç’janë 'Standardet e Hapëta'?</a></li>
  119. <li><a href="/freesoftware/basics/4freedoms.html">Si t’u shpjegohen fëmijëve katër liritë e Software-it të Lirë</a></li>
  120. <li><a href="/freesoftware/basics/gnuproject.html">Ç’është 'projekti GNU'?</a></li>
  121. <li><a href="/freesoftware/transcripts/rms-2009-05-22-eliberatica.html">Leksion i Richard Stallman-it mbi kuptimin dhe rëndësinë e Software-it të Lirë</a></li>
  122. <li><a href="/freesoftware/transcripts/rms-fs-2006-03-09.html">Leksion i Richard Stallman-it rreth lëvizjes për Software të Lirë dhe të ardhmes së lirisë</a></li>
  123. </ul>
  124. </div>
  125. </body>
  126. <timestamp>$Date: 2013-12-22 14:26:37 +0200 (Sun, 22 Dec 2013) $ $Author: schiessle $</timestamp>
  127. </html>
  128. <!--
  129. Local Variables: ***
  130. mode: xml ***
  131. End: ***
  132. -->